Juridische vraag: Waarom wordt er tegenwoordig overal om toestemming voor het verwerken van mijn gegevens gevraagd?

doorSecuratis

Juridische vraag: Waarom wordt er tegenwoordig overal om toestemming voor het verwerken van mijn gegevens gevraagd?

Heb jij een interessante vraag op het snijvlak van privacy, cybersecurity en recht? Wil je weten wat onder de AVG nu wel en niet is toegestaan of zit je met andere gerelateerde dilemma’s? Stuur je vraag naar juridischevraag@security.nl. Elke week geeft ict-jurist Arnoud Engelfriet in deze rubriek antwoord.

Vraag: Van mijn garagebedrijf kreeg ik een toestemmingsformulier voor het verwerken van mijn gegevens: opname in klantenbestand, verstrekking van mijn persoonsgegevens aan derden in het kader van betalingen en verstrekking van mijn persoonsgegevens aan partners in het kader van een goede dienstverlening, zover dit nodig is. De toestemmingen die hier gevraagd worden zijn volgens mij gewoon nodig om mijn auto te kunnen herstellen en lijken mij dus overbodig, zou hij zonder toestemming anders geen factuur sturen? Lijkt me niet. Waarom doet iedereen dat?

Antwoord: Dit is niet direct een securityvraag, maar ik zie dezelfde onzin opduiken bij wel security-gerelateerde kwesties dus ik behandel hem hier toch even. (Voorbeelden in de securitysfeer: toestemming om werknemers te mogen volgen, toestemming op een pc in te loggen als reparateur, toestemming voor cameratoezicht en monitoren wifi in hotel.)

Als ik even zo vrij mag zijn op donderdagochtend: dit is pertinente onzin, en wie toestemmingsformulieren zit te maken onder de AVG mag daar gelijk mee ophouden. Kan me niet schelen wat je doet, je doet het fout. Behalve als je met nieuwsbrieven bezig bent.

Om een of andere reden hebben mensen het idee gekregen dat je onder de AVG overal toestemming voor moet vragen. Ik denk dat dat komt omdat toestemming als de eerste van de zes grondslagen in de wet staat (artikel 6.1 AVG) en men daarna ophoudt met lezen. Een kapitale fout wat mij betreft, met schandalige gevolgen zoals dat kinderen niet naar de tandarts gaan (wat ook volgens de AP onzin is.) Toestemming is de minst zinvolle en minst werkbare grondslag, en als organisatie moet je niet willen werken onder die grondslag.

Het hele idee achter de AVG is dat je eigenlijk alleen persoonsgegevens gaat gebruiken als het niet anders kan. Bij die garage: je hebt gegevens nodig voor de overeenkomst, je wilt je factuur betaald krijgen en soms moeten gegevens ingewonnen bij de dealer of gaat een stukje van het werk door een ander (zoals de verzekeraar). Dat mag gewoon van de AVG, we noemen dat “noodzaak overeenkomst”, grondslag b.

Ook kun je je vaak beroepen op de grondslag van het eigen legitiem belang (sub f), waarbij je dus een afweging van belangen maakt. Toestemming vragen is daarbij niet aan de orde. Verwarrend is daarbij wel dat je vaak een opt-out invoert als deel van die belangenafweging, want met opt-out houd je meer rekening met mensen hun privacybelang, maar die opt-out is heel wat anders dan toestemming. En je moet niet vergeten die afweging daadwerkelijk te maken en op papier te zetten, dat is waar Manfield over struikelde toen ze vingerafdrukherkenning wilde inzetten bij hun personeel.

Mij bekruipt het gevoel dat mensen niet weten hoe zo’n afweging te maken, of het eng vinden een standpunt in te nemen en dan maar toestemming gaan vragen. “Dan zit je in ieder geval goed, toch?” Nope. Al is het maar omdat je óók bij toestemming een noodzakelijkheids- en proportionaliteitstoets moet maken, en geen hond die dat doet bij z’n toestemmingsformulier.

Maar belangrijker: toestemming kan op ieder moment worden ingetrokken, zonder opgaaf van redenen en zonder enige consequentie. Als je dus een bedrijfsproces hebt dat afhankelijk is van toestemming, dan moet je er dus vanuit gaan dat je bedrijfsproces stilstaat omdat niemand toestemming geeft. Ik kan me niet voorstellen dat dat een nuttig bedrijfsproces is.

Behalve nieuwsbrieven dus. Die verstuur je met toestemming (opt-in) en het is geen ramp als iemand die toestemming intrekt. Dan haal je ‘m gewoon uit het bestand. Specifiek daar zie ik toestemming wel werken.

Maar afgezien van nieuwsbrieven dus is er géén zakelijk belang denkbaar waarbij je gaat drijven op toestemming. Ook niet in de securitywereld. Doorzoekingen, monitoring, surveillance: legitiem belang noem je dat, en je neemt natuurlijk gepaste maatregelen om de privacy van je personeel, klanten of bezoekers te beschermen onder het kopje van de belangenafweging. Kom je er niet uit met die afweging (“Laptops van bezoekers moeten bij de receptie worden voorzien van MDM software inclusief machtiging tot wissen ter discretie van security officer”) dan heeft toestemming ook weinig zin. Die trekken mensen 1 seconde later rechtmatig weer in, en dan?

Arnoud Engelfriet is Ict-jurist, gespecialiseerd in internetrecht waar hij zich al sinds 1993 mee bezighoudt. Hij werkt als partner bij juridisch adviesbureau ICTRecht. Zijn site Ius mentis is één van de meest uitgebreide sites van Nederland over internetrecht, techniek en intellectueel eigendom. Hij schreef twee boeken, De wet op internet en Security: Deskundig en praktisch juridisch advies.

https://www.security.nl/posting/623905/Juridische+vraag%3A+Waarom+wordt+er+tegenwoordig+overal+om+toestemming+voor+het+verwerken+van+mijn+gegevens+gevraagd%3F?channel=rss

Over de auteur

Securatis administrator